Help, de rat rukt op! Dat vraagt om een gezamenlijke aanpak

Sinds augustus heeft Portaal in Nijmegen veel meldingen van rattenoverlast. Of het er afgelopen jaren meer of minder zijn geworden weten we niet, omdat absolute aantallen ontbreken bij de bestrijders. Maar dat bewoners er meer last van hebben, is voor ons duidelijk gelet op de meldingen die wij krijgen.

De recente rattenoverlast in onze wijken en de meldingen in de media en onderzoeken van het Kennis- en Adviescentrum Dierplagen (KAD) hebben ons getriggerd om zelf onderzoek te doen, onze aanpak te verscherpen, betrokken partijen bij elkaar te brengen en vooral niet gaan zitten wachten tot we écht een probleem hebben.

In die aanpak doen wij wat wij moeten doen, door onder andere bij een melding van ratten in de woning de bewoner eerst te vragen hoe wij er voor hem kunnen zijn en door zijn woning ‘ratdicht’ te maken. Maar, ook de gemeente spreken we aan op verantwoordelijkheden in het kader van de volksgezondheid. Bijvoorbeeld door serieus een oplossing te bedenken voor het (zwerf) afvalprobleem in de wijken. Nijmegen kent nog steeds vuilniszakken, die te vroeg worden buitengezet of gedumpt in tuinen of bouwterreinen. Hiervoor hebben wij de gemeente gevraagd een oplossing te bedenken. In de gedragscomponent – houd je tuin en leefomgeving schoon – moeten we samen optrekken. Daarbij onderzoekt de gemeente de inzet van bijvoorbeeld afvalcoaches en gaan we samen beter en betere informatie aanbieden om de rattenoverlast tegen te gaan. Kortom een gezamenlijk probleem dat om een gezamenlijke aanpak vraagt. 

Wat weten we wel van de rattenproblematiek?

Wie meer wil weten over de ratten, waar ze leven en of ze onze steden gaan overspoelen, moet dit filmpje zeker bekijken. Zoals gezegd gingen we zelf op onderzoek uit om te zien of we een trend konden ontdekken waarom er nu schijnbaar meer overlast is in onze oude volkswijken. Wij hebben in kaart gebracht waar de rattenoverlast bij ons woningbezit plaatsvond de afgelopen jaren. Maar ook waar we bijvoorbeeld het riool hebben vervangen en welke bijzondere omstandigheden er waren in die buurt.

Dan zien we dat er op plekken waar ratten het fijn vinden om te leven – bij de kinderboerderij, waterrijk gebied met bossages, de nieuwbouw Waalfront (langs de Waal) – ze in beweging komen als ze opgejaagd worden door bijvoorbeeld bouwactiviteiten. Dat ze dan bij ons naastgelegen bezit tevoorschijn komen, is dan logisch vanwege de oude gresbuizen rioleringen (v.a. 1940) in deze wijken, die makkelijk kapot gaan en daarmee weer een ideale plek zijn om te nestelen. En op zoek naar voedsel (afval) komen ze bovengronds. Trekken door de wijken waar dit te vinden is en gaan woningen in die een aanleiding bieden (bijvoorbeeld open dierenvoer, afval niet in vuilnisbak e.d.).   

Hoe is rattenbestrijding georganiseerd?

Wanneer onze Nijmeegse huurder overlast heeft van ongedierte, dan meldt hij dit bij de DAR. Deze stuurt een ongediertebestrijder op pad om het dier af te vangen. Wanneer deze constateert dat een rat in de woning is (geweest), dan wordt bij Portaal VOC geïnformeerd. In Nijmegen gaat Jeroen Muller er dan meteen op af om te kijken welke werkzaamheden verricht moeten worden: “Waar nodig wordt riool vervangen, gaten gedicht, bolroosters geplaatst etc. Om te voorkomen dat ze nog in huis komen.”

Door de recente meldingen hebben gemerkt dat deze functionele aanpak niet genoeg is. Een rat in huis heeft namelijk grote impact op het leven van mensen; je voelt je even niet meer veilig in je eigen woning. Je hoort ook na het afvangen in ieder geluid een rat. Dat levert stress op. Daarom is onze aanpak sinds september zo dat bij een melding van een rat in de woning direct een sociaal beheerder contact met de bewoner opneemt, om te horen hoe het gaat en wat hij of zij wil. Dat kan zijn een tijdelijk vervangende woning of hotelovernachtingen, voor de duur dat in de woning naar de rat wordt gezocht. We hebben dus direct aandacht voor het sociale aspect.

Omdat te voorkomen dat we het probleem onderschatten, wordt het ‘rattenteam’ geïnformeerd en komt desgewenst bij elkaar. In het ‘rattenteam’ zitten verschillende disciplines van Portaal Nijmegen: adviseur leefomgeving, opzichter VOC, beheerder leefomgeving, sociaal beheerder en communicatieadviseur. In het team wordt de aanpak besproken en een overzicht gemaakt of het bijvoorbeeld een incident is of dat het probleem groter kan worden. Een kort rapport gaat naar de manager Volkshuisvesting. Zo houden we een breed overzicht van wat er speelt op het gebied van rat en kan als het nodig is opgeschaald worden naar de gemeente.     

Gezamenlijk probleem

Om na te gaan of de signalen klopten en daarmee een mogelijk volksgezondheidsprobleem vroegtijdig de kop in te drukken, hebben wij – gesteund door de andere corporaties - aangeklopt bij de gemeente. Op verschillende niveaus (van wethouder tot wijkteam) is er nu aandacht. Ook de gemeente ziet in dat de bestrijding van rattenoverlast om een samenwerking vraagt van meerdere partijen: de gemeente, de DAR, de corporaties en bewoners. Waarbij ingezet wordt op preventie, zodat bestrijding zo min mogelijk nodig is.