‘Van instanties moet ik niets hebben, die vertrouw ik niet’

Vandaag de dag spelen corporatiemedewerkers een cruciale rol bij het leefbaar houden van wijken. Bijvoorbeeld door bewoners te steunen die in problemen verkeren en daar zelf niet uit komen. Maar het is niet eenvoudig om hun vertrouwen te winnen. Toch zijn er voorbeelden van initiatieven waarbij dit goed lukt, zoals bij een tuinenproject in Arnhem en met behulp van ‘sociaal renoveren’ aan de Nigerdreef in Utrecht. Zodat mensen met een klein beetje hulp en aandacht soms toch weer een stapje op weg geholpen worden.

“Lange tijd hield ik de deur dicht. Maakte met zo min mogelijk mensen contact. Ik wilde niet geconfronteerd worden met de vooroordelen over mij en over mijn verleden. Ik raakte steeds dieper in de put. Om hulp vragen deed ik al helemaal niet. Van instanties moet ik niets hebben, die vertrouw ik niet” vertelt een bewoonster uit Arnhem. “Toen belde de wijkbeheerder van Portaal aan. Of ik mee wilde doen met het tuinenproject in mijn wijk.” Ze heeft een flinke tijd getwijfeld, maar uiteindelijk toch ‘ja’ gezegd. “En van het één kwam toen het ander. De wijkbeheerder trok mij over de streep. Binnenkort heb ik een intakegesprek bij een zorgorganisatie: ik durf nu hulp te zoeken.”

Achter de voordeur

Corporatiemedewerkers ontmoeten huurders bij de verhuring, bij overlast, onderhoud en renovatie, maar ook tijdens het rondje door ‘hun’ buurt. Zo komen zij veel (en soms als enige) bij hun bewoners achter de voordeur. Door deze contactmomenten kunnen zij zaken signaleren of vroegtijdig actie ondernemen, waardoor huisuitzettingen of andere escalaties kunnen worden voorkomen. Zo ook bij Portaal, dat onder meer als doel heeft om bij te dragen aan leefbare buurten waar oude en nieuwe bewoners zich thuis voelen, waar mensen elkaar kennen en naar elkaar omkijken.

Het tuinenproject is een mooie manier om op een laagdrempelige manier het gesprek aan te gaan. En dat werkt. Samen met de beheerder leefomgeving sprak Lieselot Kerssen, adviseur leefomgeving, met zoveel mogelijk bewoners in een buurt: “De gesprekken variëren van het gebruik van de tuin tot aan problematiek van eenzaamheid. Over wel willen verhuizen, maar niet kunnen. Over het niet weten bij welke instantie ze aan kunnen kloppen met hun hulpvraag. En nog veel meer. We werken binnen dit project natuurlijk ook samen met partners vanuit de wijk. Zoals met stichting Vitanos. Deze stichting stimuleert en ondersteunt individuele wijkbewoners om gezond en vitaal te worden of te blijven en actief te zijn in de buurt of wijk. Daarmee wordt tegelijkertijd het sociaal netwerk van samenredzaamheid in de wijk of buurt versterkt. Zo gaan sociaal en fysiek dus echt mooi samen.”

Sociaal renoveren: niet alleen investeren in vastgoed, maar ook in het welzijn van bewoners

Een andere manier om in contact te komen met de bewoners, is het moment van renovatie. Bij Portaal wordt veel werk gemaakt van wat ‘sociaal renoveren’ wordt genoemd. In de Utrechtse wijk Overvecht bijvoorbeeld werken woningcorporaties Portaal en Mitros samen met de gemeente Utrecht, DOCK, Buurtteam, Wijkbureau Veiligheid en andere partijen aan het vergroten van de leefbaarheid. Ze maakten hiervoor het wijkactieplan ‘Samen voor Overvecht’ waarin ook Sociaal Renoveren wordt genoemd als kans. Een aanpak waarbij woningcorporaties naast het verbeteren van het vastgoed, volop investeren in het welzijn van de bewoners. Vóór en tijdens de werkzaamheden krijgen bewoners waar nodig ondersteuning en hulp op het gebied van gezondheid, financiën, opleiding, werk en andere ondersteuningsvragen.

Dagelijkse stress verminderen

De 174 woningen tellende flat aan de Nigerdreef in Utrecht is het eerste complex waar Portaal met sociaal renoveren werkt. Sociaal procesregisseur Merlijn Meeus van Portaal: ‘‘We gebruiken de renovatie om het complex integraal te verbeteren. Het doel is om de flat naast een nieuw jasje ook een sociale impuls te geven en daarbij de dagelijkse stress bij bewoners te verminderen.’’ De aanpak start ruim een jaar voorafgaand aan de renovatie. Door de coronacrisis was het lastig om fysiek langs alle deuren te gaan. Daarom schakelde Portaal het Centrum voor Woononderzoek in dat alle huishoudens opbelde om een brede vragenlijst af te nemen. Zij brachten in kaart hoe het met de bewoners ging op gebied van welzijn, werk en inkomen. Ook werd gevraagd of de bewoner iets wil ondernemen voor de wijk en hoe de bewoner tegen de renovatie aankijkt. ‘‘Met behulp van deze informatie konden partners in de wijk heel gericht op huurders afstappen. Zodoende hebben we nu op veertig adressen begeleiding of ondersteuning van een partner zitten!’’, vertelt Meeus. Tijdens de uitvoering, als bewoners in een logeerwoning verblijven, en na de oplevering, worden alle bewoners nog eens bevraagd. De Universiteit van Utrecht onderzoekt aan de hand van die data wat het effect is van de sociale renovatie en interventies op de huurders. De voortgang van het proces wordt gemonitord in een maandelijks overleg met partners. Meeus licht toe: “Het project staat of valt met commitment van de partijen in de wijk. Zo zorgen we er ook voor dat het vertrouwen van huurders in de corporatie en gemeentelijke instanties groeit.’’ In juni 2021 is de daadwerkelijke renovatie begonnen in de eerste woningen aan de Nigerdreef. Daarna zijn er nog minimaal twee andere grote flats aan de beurt waarbij deze werkwijze wordt gebruikt.